Ég hef nokkrum sinnum lent í alvarlegum bílslysum og á það fyrst og fremst öðru fólki en ekki sjálfum mér að þakka að ég er enn á lífi.
Einu sinni kastaðist ég sem táningur út um framrúðu bifreiðar á 130 kílómetra hraða. Ef fjölmargrir góðhjartaðir einstaklingar, fæstir þeirra voru í vinnunni, hefðu ekki ákveðið að gera allt sem þeir gátu til að bjarga lífi mínu hefði lífssagan orðið stutt.
Í öðru óhappi var ég sá eini sem komst út úr bílflaki að lokinni veltu í fljúgandi hálku, hátt uppi á fjallvegi um hávetur. Þegar bíllinn loks stöðvaðist, héngu vinir mínir eins og leðurblökur, fastir í bílbeltunum, á haus í gjörónýtri bifreiðinni, sumir töluvert slasaðir. Ég náði að brjóta mér leið út úr flakinu, hljóp eins og leið lá eftir þjóðveginum uns ég kom að sveitabæ. Heimilisfólkið henti frá sér hefðbundnum störfum við komu hins blóðuga aðkomumanns, einn stumraði yfir mér, annar fór í símann og hringdi á viðbragðsaðila (þetta var fyrir tíma farsíma). Svo var stokkið af stað á slysavettvang og þar féll mörg hughreystingin og fyrsta hjálpin áður en sjúkrabíla og lögreglu dreif að. Svona fúnkerar Ísland. Svona fúnkerar heimurinn okkar.
Án samkenndar erum við ekki neitt
Í þjóðfélagsfræði nokkrum áratugum síðar las ég kenningar um að maðurinn væri í eðli sínu ekkert annað en eigingjörn og gráðug vél, hugsaði ekki um neitt annað en sjálfan sig. Ég hafði reyndar séð sambærilega réttlættingu fyrir marblettum í mannanna sálum í ræðum lánleysingjans Hannesar Hólmsteins sem hefur verið sérlega óheppinn í því að veðja á ranga hesta, en í ritgerð sem ég skrifaði gegn kenningum Hobbes, hélt ég fram (kannski pínu innblásinn af heimspeki AA-samtakanna) að aðeins með því að losna undan brestum okkar, ekki síst eigingirni og sjálfsvorkunn, ættum við kost á raunverulegu frelsi og hamingju. Og í þessu samhengi mætti einnig minna á að Jesús sagði að við ættum að gera öðru fólki það sem við viljum helst að annað fólk gjöri okkur.
En hvers vegna er ég að rifja þetta upp?
Um helgina las ég frétt í Mogganum undir fyrirsögninni: „Skreytingar á undanhaldi“. Þar var gert grín að svokölluðum „dyggðaskreytingum“ stjórnmálamanna (sjá mynd sem fylgir). Einkum beindust spjót Moggans að gamla meirihlutanum í borginni sem áður flaggaði palestínskum fána Reykjavíkurborgar daglega til að mótmæla þjóðarmorði Ísraela. Í frétt Moggans var spurt: „Hafa samfélög á Vesturlöndum misst tökin á réttarríkinu vegna slaufunarmenningar sem miðar að því að teikna hvíta manninn upp sem hinn mikla geranda gagnvart öðrum kynþáttum?“
Á sama tíma og Mogginn flytur okkur fréttir um að það að hjálpa öðrum sé dyggðaskreyting og að hvíti maðurinn sé kúgaður (!) flytur annar fjölmiðill okkur frétt um að palestínskt kornabarn hafi verið skotið úr launsátri ísraelsks hermanns og verið drepið með byssukúlum í örmum foreldra sinna. Kannski bara vegna þess að hermaðurinn vildi tékka hvort hann gæti hitt barnið með byssukúlu af svo löngu færi.
Ég vona að aldrei renni upp sá dagur að fréttir um daglega myrt börn hreyfi ekki við okkur. Ég vona að fréttir um morð á börnum kveiki alltaf sammannlegan sársauka í okkar brjóstum, hvaðan sem við komum og hvert sem við erum að fara. Tilfinningar eru oft upptakur aðgerða og úrbóta, án samkenndar erum við ekki neitt.
Mogginn fer þessa dagana oft gegn félagslegum og sammannlegum gildum. Mogginn predikar með sama hætti og Hobbes, að allt snúist alltaf um okkar eigin hagsmuni. Samt velti ég fyrir mér hvort sá blaðamaður sem oft gengur lengst í barnalegum einföldunum um veröldina, Stefán Einar, myndi ekki verða fyrstur til að bjarga palestínsku ungbarni sem hann sæi falla í Tjörnina? Ég held að Stefán Einar og allir vinir hans í Þjóðmálum myndu ekki hugsa sig tvisvar um heldur kasta sér samstundis út í Reykjavíkurtjörn ef þeir gætu bjargað lífi barns með því. Burtséð frá því hvernig barnið væri á litinn.
Mín trú, ólíkt því sem oft má lesa í Morgunblaðinu undanfarið, er að fólk sé að jafnaði heiðarlegt, félagslegt, gott og gjöfult. Nema sérstakar óhappaaðstæður, undir það falla harmur, ofbeldi eða missir, beri mannsálina af leið…
Birtist á Facebook síðu höfundar.