Saga Palestínu – Tímalína

Eftirfarandi tímalína í sögu Palestínu spannar meira en tvær aldir til að útskýra hina örlagaríku atburðarás sem leiddi til stofnunar gyðingaríkis í Palestínu. Gyðingaríkið var stofnað í maí 1948 og hlaut heitið Ísrael. Ísraelsríki byggir á aðskilnaðarstefnu þar sem enginn getur orðið fullgildur þjóðfélagsþegn í ríkinu nema að vera gyðingur. Aðrir íbúar ríkisins þurfa að sætta sig við að vera þriðja flokks þjóðfélagsþegnar með talsvert minni og ótryggari réttindi vegna kynþáttar og trúar þeirra. Þetta stríðir alfarið gegn mannréttindasáttmála Sameinuðu þjóðanna.

1799-1946

1947-1949

1950-1967

1968-1992

1993-2015

Breska umboðið (e. British Mandate) fyrir Palestínu, frá 1917 til 1948, lagði grunninn að því að ríki gyðinga í Palestínu yrði að veruleika samkvæmt óskum síonista. Fallandi heimsveldi Breta ákveður að stofna nýlendu í Palestínu fyrir Evrópska gyðinga á landi sem þegar var byggt af frumbyggjum Palestínu og hafði verið það í þúsundir ára. Í umboði Breta verður Palestína, að hluta, nýlenda fyrir síonista frá Evrópu sem hyggja á enn frekara landrán og Bretland missir að lokum tökin á nýlenduverkefni sínu.

1799Napóleon Bonaparte býður gyðingum Palestínu sem heimaland.
1878Nýlendan Petach Tikva stofnuð af Haredi gyðingum frá Evrópu og fjármögnuð af franska baróninum Edmond de Rothschild lávarði sem tilheyrir hinni auðugu Rothschild bankafjölskyldu með starfsemi í Vín í Austurríki, London í Bretlandi, París í Frakklandi, Napólí á Ítalíu og Frankfurt í Þýskalandi.
1882Stór landnemabyggð síonista, Rishon le Zion, er stofnuð í Palestínu.
1885Hugtakið „Síonismi“ er fyrst búið til.
1896Theodor Herzl, austurrískur-ungverskur blaðamaður og rithöfundur, gefur út bæklinginn „Der Judenstaat“ þar sem hann kallar eftir stofnun gyðingaríkis.
1897Fyrsta síonistaþingið er haldið í Basel í Sviss, fyrstu samtök síonista stofnuð og Basel-áætlunin er samþykkt, sem kallaði á landrán gyðinga í Palestínu.
1907Leiðtogi síonista, Chaim Weizmann, heimsækir Palestínu í fyrsta sinn.
1908Palestínski rithöfundurinn Najib Nassar gefur út dagblaðið Al-Karmel gegn nýlendu síonista.
1915Breski stjórnarþingmaðurinn og síonistinn Herbert Samuel skrifar um framtíð Palestínu, leynilegt minnisblað þar sem hann skorar á samstarfsmenn sína í ríkisstjórninni að styðja landrán síonista í Palestínu.
1916Sykes-Picot leynisamningur er undirritaður, sem mun skipta Miðausturlöndum á milli Frakka og Breta eftir fall Ottómanveldisins.
1917Balfour yfirlýsingin er útbúin af stjórnvöldum í Bretlandi sem gefur loforð um „heimaland gyðinga“ á landi sem þegar í eigu frumbyggja Palestínu. Yfirlýsingin er stíluð á fulltrúa Rothschild bankafjölskyldunnar í Bretlandi og þau beðin um að koma henni áfram til samtaka síonistanna.
1919King-Crane nefndin (eingöngu fulltrúar bandaríkjanna) í Washington kemur saman til að ræða framtíð Palestínu.
1922Þjóðabandalagið samþykkir Breska umboðið og tilgang þess að koma á fót heimalandi gyðinga í Palestínu sem lagði grunninn að það yrði að veruleika.
1929Al-Buraq uppreisnin á sér stað, fyrstu fjöldamótmælin gegn auknum innflutningi gyðinga til Palestínu.
1933Fjöldamótmæli gegn fjölgun innflytjenda gyðinga til Palestínu.
1935Izz Ad-Din Al-Qassam, byltingarleiðtogi í Palestínu, er drepinn af Breskum hersveitum.
1936Sex mánaða langt allsherjarverkfall fer fram í Palestínu til að mótmæla innflytjendum gyðinga.
1937Peel-nefndin á vegum breskra stjórnvalda mælir með skiptingu Palestínu og flutningi Palestínumanna frá eigin landi sem yrði úthlutað fyrir gyðingaríkið.
1938Vopnaður síonistahópur, Irgun, gerir röð árása á Palestínumenn.
1939Bretland brýtur niður þriggja ára uppreisn araba.
1942Síonistaráðstefna er haldin á Biltmore hótelinu í New York borg, sem styrkir samskipti Bandaríkjanna og síonista.
1946Síonista hryðjuverkasamtökin Irgun sprengdi King David hótelið í Jerúsalem og drap samtals 91 manns (m.a. breta, araba og gyðinga).

Kerfisbundin þjóðernishreinsun af hálfu síonista er framkvæmd þar sem yfir 80 prósent Palestínumanna í því sem varð Ísrael voru hrakin með grimmilegum ofbeldi frá heimilum sínum, af landi sínu og um það bil 80 prósent af Palestínsku landi var lagt undir ríki síonista. Þarna voru yfir 750 þúsund Palestínumanna hrakin á flótta og yfir 15 þúsund drepin í fjöldamorðum.

1947Sameinuðu þjóðirnar samþykkja ályktun 181, skiptingaráætlun fyrir Palestínu. Palestínumenn hafna henni.
1948Haganah, vopnaður zíonistahópur sprengir í janúar Semiramis hótelið í Jerúsalem. Fleiri en 20 manns eru drepnir.
1948Síonistar ráðast á þorpið Qisarya nálægt Haifa í febrúar, fyrsta dæmið um þjóðernishreinsanir og fjöldamorðum síonista á Palestínumönnum.
1948Hryðjuverkasamtök síonista Stern Gang myrða ríflega 100 Palestínumenn í þorpinu Dayr Yassin í apríl, nálægt Jerúsalem.
1948Ísraelsríki er stofnað í maí, sem kveikti svæðisbundin átök. Bandaríkin og Sovétríkin viðurkenna Ísrael strax.
1948Hryðjuverkasamtök síonista Stern Gang myrti Folke Bernadotte í september, sænskan diplómat og skipaðan sáttasemjara Sameinuðu þjóðanna í Palestínu. Folke Bernadotte hafði áður, í seinni heimstyrjöldinni, tekist að bjarga hundruðum danskra gyðinga úr útrýmingabúðum nasista auk þúsundir annarra sem voru í haldi þeirra.
1948Allsherjarþing Sameinuðu þjóðanna samþykkir ályktun 194 í desember, sem staðfestir endurkomurétt Palestínskra flóttamanna til síns heima.
1949Vopnahléssamningar eru undirritaðir milli Ísraels og Arabískra nágrannalanda á tímabilinu febrúar til júlí: Líbanon, Sýrland, Jórdaníu og Egyptaland.
1949Sameinuðu þjóðirnar stofna UNRWA í desember, stofnun fyrir palestínska flóttamenn.

Eftir hörmulega atburði ársins 1948 voru 150.000 Palestínumenn eftir í Ísrael og fengu að lokum ríkisborgararétt. Þeir voru hins vegar háðir herstjórn til ársins 1966 og hlutu aldrei full borgaraleg réttindi á við gyðinga búsetta í Ísrael. Eftir hernám Vesturbakkans og Gaza-svæðisins árið 1967 hóf Ísrael herstjórn sína yfir Palestínumönnum sem bjuggu á hernumdu svæðum Palestínu þar sem þeir þurftu að lúta duttlungafullum ákvörðunum hersins hverju sinni og herlögum þeirra.

1950Jórdanía tekur við stjórn á Vesturbakkanum.
1956Ísraelar myrða um 400 Palestínumenn í þorpunum Qalqilya, Kufr Qassem og Khan Younis.
1964Frelsissamtök Palestínu (PLO) eru stofnuð í Kaíró í Egyptalandi.
1966Ísraelar myrða Palestínumenn í þorpinu As-Samu í Palestínu.
1967Ísrael hernema restina af sögulegu Palestínu, þar á meðal Gaza ströndina og Vesturbakkann, svo og sýrlensku Gólanhæðirnar og Egypska Sínaí skagann.
1967Öryggisráð Sameinuðu þjóðanna samþykkir ályktun 242 þar sem Ísraelar eru hvattir til að hverfa frá svæðum sem þeir hertóku árið 1967.

Í kjölfar hernáms Ísraels yfir restinni af sögulegri Palestínu hófu þeir að byggja landránsbyggðir á Vesturbakkanum og á Gaza-svæðinu. Í þessum nýlendum er landræningjum síonista heimilt að bera vopn undir vernd ísraelska hersins. Árið 1987, eftir 20 ára hrottalegt hernám, hófst fyrsta Intifada (friðsöm uppreisn eða andspyrna) á hernumdu svæðum Palestínu.

1970Ísraelar ráðast á Palestínska andspyrnumenn í því sem kallað var „Svarti september“ í Jórdaníu.
1973Öryggisráð Sameinuðu þjóðanna samþykkir ályktun 338 í kjölfar októberstríðsins, þar sem krafist er vopnahlés og enn og aftur að Ísraelar segi sig frá landsvæðum sem þeir hertóku árið 1967.
1974Arababandalagið viðurkenndi frelsissamtök Palestínumanna (PLO) sem einu, lögmætu fulltrúa Palestínsku þjóðarinnar.
1976Ísraelar gera þúsundir hektara lands upptækar af Palestínskum borgurum. Friðsamlegum fjöldamótmælum, sem skipulögð voru til að bregðast við, voru kæfð með hrottalegum hætti; nú er dagsins „Land Day“ minnst á hverju ári.
1978Egyptaland og Ísrael undirrita Camp David samkomulagið.
1982Ísrael ræðst inn í Líbanon.
1982Alþjóðlegur dagur Sameinuðu þjóðanna um samstöðu með Palestínsku þjóðinni.
1987Fyrsta Intifada er hafið á hernumdu svæðum Palestínu.
1988Frelsissamtök Palestínumanna (PLO) samþykkir ályktanir Sameinuðu þjóðanna 242 og 338, og viðurkenna með því Ísraelsríki.
1991Friðarráðstefnunni í Madrid á Spáni lýkur án árangurs.
1992Fleiri fjölþjóðlegar viðræður eiga sér stað, en Palestínumenn eru ekki nær eigin ríki.

Árið 1993 lauk leynilegum samningaviðræðum á milli frelsissamtaka Palestínumann (PLO) og Ísraels sem boðuðu nýjan kafla í nútímasögu Palestínumanna. Hjá sumum vöktu Oslóarsamningarnir vonir um frið. Fyrir aðra, gerðu þeir algjörlega út um hugsanlegan frið.

1993PLO og Ísrael skrifa undir yfirlýsingu um meginreglur í bráðabirgðafyrirkomulagi sjálfsstjórnar (Osló I).
1995PLO og Ísrael undirrita bráðabirgðasamning sem veitir Palestínumönnum smá sjálfstjórn á ákveðnum svæðum á Vesturbakkanum og Gaza ströndinni (Osló II).
1997PLO og Ísrael skrifa undir samning sem krefst þess að Ísraelskir herir hverfi að hluta til frá Hebron.
2000PLO og Ísrael endurskoða lokastöðu ágreiningsmála í samningaviðræðum á leiðtogafundinum í Camp David II.
2002Ísraelar hernema Palestínskar borgir á Vesturbakkanum á ný í kjölfar seinni Intifada.
2004Yasser Arafat (Abu Ammar) deyr 11. nóvember 2004. Hann var formaður Frelsissamtaka Palestínu (PLO) frá 1969 til 2004, forseti Palestínuríkis frá 1989 til 2004 og forseti heimastjórnar Palestínu (PNA) frá 1994 til 2004.
2005Ísrael framkvæmir „aftengingu“ sína frá Gaza, hermenn og landræningjar síonista yfirgefa landránsbyggðirnar á Gaza.
2006Hamas vinnur sigur í lýðræðislegum kosningum sem haldnar voru í Palestínu 25. janúar 2006.
2006Stríð brýst út á milli Ísraels og Hezbollah í Líbanon.
2007Hamas tekur yfir stjórnina á Gaza í kjölfar kosningasigurs þeirra 2006 og eftir stutt vopnuð átök á Gaza við Fatah á tímabilinu 10. – 15. júní 2007. Í kjölfarið setja Ísrael og Egyptaland Gaza undir herkví þar sem öllu innstreymi eða útstreymi, hvort heldur á vörum eða fólki, er stjórnað af ríkjunum tveimur með harðri hendi.
2008Ísraelar ráðast á Gaza-svæðið með því sem þeir kalla „Operation Cast Lead“.
2008Friðarsinnar á tveimur bátum varpa akkeri á Gaza og rjúfa herkví Ísraels.
2012Ísraelar ráðast á Gaza enn og aftur, í því sem þeir kalla „Operation Pillar of Defence“.
2014Ísraelar gera stærstu árás á Gaza síðan 1967, sem þeir kalla „Operation Protective Edge“.
2015Ísraelar halda snemma kosningar fyrir 20. Knesset þingið. Likud flokkurinn, undir forystu Benjamin Netanyahu, vinnur aftur.

Heimildir:

Styðjum barnafjölskyldur í þjóðarmorðinu á Gaza með frjálsum framlögum til almannaheillafélagsins Vonarbrú, sjá nánar.

Scroll to Top