Ágrip
Í þessari skýrslu fjallar Francesca Albanese, sérstakur skýrslugjafi SÞ um stöðu mannréttinda á palestínskum hernámssvæðum síðan 1967, um kerfi fyrirtækja sem halda uppi verkefni ísraelskra landræningja um tilfærslu og útskiptingu Palestínumanna á hernumdu svæðunum. Stjórnmálaleiðtogar og ríkisstjórnir víkja sér undan skyldum sínum og alltof mörg fyrirtæki hagnast á ísraelsku hagkerfi sem byggist á ólöglegu hernámi, aðskilnaðarstefnu og nú þjóðarmorði.
Samsektin sem skýrslan afhjúpar er aðeins toppurinn á ísjakanum; það verður ekki bundin endi á þessa stríðsglæpi án þess að einkageirinn, þar á meðal stjórnendur hans, verði dregnir til ábyrgðar. Alþjóðalög viðurkenna mismunandi stig ábyrgðar – hvert og eitt krefst skoðunar og ábyrgðar, sérstaklega í þessu tilfelli þar sem sjálfsákvörðunarréttur og tilvist fólks er í húfi. Þetta er nauðsynlegt skref til að binda enda á þjóðarmorðið og rífa niður hnattræna kerfið sem hefur leyft þessu að eiga sér stað.
Samantekt
Í þessari skýrslu rannsakar sérstakur skýrslugjafi stöðu mannréttinda á palestínskum svæðum sem hafa verið hernumin síðan 1967, fyrirtækjakerfi sem halda uppi verkefni ísraelskra landnema um að flytja og skipta út Palestínumönnum á hernumdu svæðunum. Þótt stjórnmálaleiðtogar og ríkisstjórnir víki sér undan skyldum sínum hafa alltof mörg fyrirtæki hagnast á ísraelsku hagkerfi ólöglegs hernáms, aðskilnaðarstefnu og nú þjóðarmorðs. Samsektin sem skýrslan afhjúpar er aðeins toppurinn á ísjakanum; Að binda enda á þetta mun ekki gerast án þess að einkageirinn, þar á meðal stjórnendur hans, verði dregnir til ábyrgðar. Alþjóðalög viðurkenna mismunandi stig ábyrgðar – hvert og eitt krefst eftirlits og ábyrgðar, sérstaklega í þessu tilfelli þar sem sjálfsákvörðunarréttur og tilvist fólks er í húfi. Þetta er nauðsynlegt skref til að binda enda á þjóðarmorðin og rífa niður hnattræna kerfið sem hefur leyft þau.
V. Niðurstöður
- Á meðan lífi á Gaza er útrýmt og Vesturbakkinn er undir vaxandi árásum, sýnir þessi skýrsla hvers vegna þjóðarmorð Ísraels heldur áfram: vegna þess að það er arðbært fyrir marga. Með því að varpa ljósi á stjórnmálahagfræði hernáms sem orðið er að þjóðarmorði, sýnir skýrslan hvernig varanlega hernámið hefur orðið kjörinn tilraunastaður fyrir vopnaframleiðendur og stórfyrirtæki í tæknigeiranum – sem býður upp á ótakmarkað framboð og eftirspurn, lítið eftirlit og enga ábyrgð – á meðan fjárfestar og einkastofnanir og opinberar stofnanir hagnast frjálslega. Of mörg áhrifamikil fyrirtæki eru enn óaðskiljanlega fjárhagslega bundin ísraelskri aðskilnaðarstefnu og hernaðarstefnu.
- Eftir október 2023, þegar fjárhagsáætlun Ísraels fyrir varnarmál tvöfaldaðist og á tímum minnkandi eftirspurnar, framleiðslu og neytendatrausts hefur alþjóðlegt net fyrirtækja stutt við ísraelska hagkerfið. Blackrock og Vanguard eru meðal stærstu fjárfesta í vopnafyrirtækjum sem eru lykilatriði í þjóðarmorðsvopnabúri Ísraels. Stórir alþjóðlegir bankar hafa tryggt ísraelsk ríkisskuldabréf, sem hafa fjármagnað eyðilegginguna, og stærstu ríkissjóðirnir og lífeyrissjóðirnir fjárfestu opinberum og einkareknum sparnaði í þjóðarmorðshagkerfinu, og fullyrtu jafnframt að þeir virtu siðferðislegar leiðbeiningar.
- Vopnafyrirtæki hafa skilað nærri methagnaði með því að útbúa Ísrael með nýjustu vopnum sem hafa lagt nánast varnarlausa borgarlega þjóð í rúst. Vélar alþjóðlegra risa í byggingarbúnaði hafa átt stóran þátt í að jafna Gaza við jörðu og með því komið í veg fyrir endurkomu og endurreisn palestínskt lífs. Orkuvinnslufyrirtæki og námuvinnslufyrirtæki, sem veita orkugjafa fyrir almenning, hafa knúið áfram hernaðar- og orkuinnviði Ísraels – sem bæði eru notuð til að skapa lífskjör sem miða að því að eyðileggja palestínsku þjóðina.
- Og á meðan þjóðarmorðið geisar heldur óhjákvæmilegt ferli ofbeldisfullrar innlimunar áfram á Vesturbakkanum, þar á meðal Austur-Jerúsalem. Landbúnaðarfyrirtæki halda enn uppi útbreiðslu landránsbyggða. Stærstu netferðaþjónustufyrirtækin halda áfram að styðja við ólögmæti ísraelskra nýlendna. Alþjóðlegir stórmarkaðir halda áfram að selja vörur frá ísraelskum landránsbyggðum. Og háskólar um allan heim, undir formerkjum rannsóknarhlutleysis, halda áfram að hagnast á hagkerfi sem nú starfar í þjóðarmorðsham. Reyndar eru þeir uppbyggingarlega háðir samstarfi og fjármögnun landráns-nýlenduveldis.
- Viðskipti halda áfram eins og venjulega, en ekkert varðandi þetta kerfi, þar sem fyrirtæki eru óaðskiljanlegur hluti þess, er hlutlaust. Varanleg hugmyndafræðileg, pólitísk og efnahagsleg vél kynþáttakapítalisma hefur breytt ísraelsku þjóðernishreinsunar hagkerfi hernámsins í hagkerfi þjóðarmorðs. Þetta er „sameiginlegt glæpafyrirtæki“, 319 þar sem athafnir eins stuðlar að heildarhagkerfi sem knýr, veitir og gerir þetta þjóðarmorð mögulegt.
- Þeir aðilar sem nefndir eru í þessari skýrslu eru aðeins brot af mun dýpri uppbyggingu fyrirtækja sem hagnast á og gera kleift að fremja afbrot og glæpi á hernumdu palestínsku svæðum. Ef þau hefðu sýnt ábyrgð þá hefðu fyrirtæki hætt þátttöku í Ísrael fyrir löngu síðan. Í dag er krafan um ábyrgð enn brýnni: allar fjárfestingar halda uppi kerfi alvarlegra alþjóðlegra glæpa.
- Ekki er hægt að aðgreina viðskipta- og mannréttindaskyldur frá ólöglegri landráns-nýlendu starfsemi Ísraelsmanna á hernumdu palestínsku svæðunum, sem nú virkar eins og þjóðarmorðsvél, þrátt fyrir að Alþjóðadómstóllinn hafi fyrirskipað að hana verði leggja að fullu og skilyrðislaust niður. Samskipti fyrirtækja við Ísrael verða að hætta þar til hernáminu og aðskilnaðarstefnunni lýkur og bætur hafa verið greiddar. Fyrirtæki, þar á meðal stjórnendur þeirra, verða að standa ábyrg fyrir gjörðir sínar, sem er nauðsynlegt skref í átt að því að binda enda á þjóðarmorðin og taka í sundur hnattrænt kerfi kynþáttahyggju sem liggur að baki þeim.
Ofangreindur texti er úrdráttur úr skýrslunni, þ.e. samantekt og niðurstöður, í lauslegri þýðingu.
A/HRC/59/23: From economy of occupation to economy of genocide – Report of the Special Rapporteur on the situation of human rights in the Palestinian territories occupied since 1967, Francesca Albanese
Krækja í skýrsluna.