Alþjóðadómstóll Sameinuðu þjóðanna (ICJ) lýsti því yfir þann 19. júlí 2024 að áframhaldandi viðvera Ísraels á hernumdum palestínskum svæðum væri ólögleg og að „öll ríki væru skyldug til að viðurkenna ekki“ áratugalangt hernám þeirra. Dómstóllinn fyrirskipaði Ísrael að binda enda á hernámið „eins fljótt og auðið er“, fjarlægja landnemabyggðir sínar, veita palestínskum fórnarlömbum fullar bætur og auðvelda heimkomu flóttamanna.
Dómstóllinn bendir einnig á að ríki eru skyldug til að „veita ekki aðstoð eða aðstoða við að viðhalda þeirri stöðu sem skapast hefur vegna áframhaldandi viðveru Ísraelsríkis á hernumdum palestínskum svæðum“.
Alþjóðadómstóllinn benti enn fremur á að Sameinuðu þjóðirnar, og sérstaklega Allsherjarþingið og Öryggisráðið, „ættu að íhuga nákvæmar aðferðir og frekari aðgerðir sem þarf til að binda enda á, eins fljótt og auðið er, ólöglega viðveru Ísraelsríkis á hernumdum palestínskum svæðum.“
Ofangreint er stuttur úrdráttur (lausleg þýðing) úr fréttatilkynningu Sameinuðu þjóðanna um ráðgefandi álit Alþjóðadómstólsins.
Ítarleg grein Þórdísar Ingadóttur, prófessors hjá HR, um ofangreint málefni.
„Hernámið er lykilþáttur í kerfi aðskilnaðarstefnu sem Ísrael notar til að drottna yfir og kúga Palestínumenn og hefur valdið þjáningum í stórum stíl. Palestínumenn hafa orðið vitni að því að heimili þeirra eru rifin, lönd þeirra tekin eignarnámi til að byggja og stækka landnemabyggðir og hafa staðið frammi fyrir kæfandi takmörkunum sem raska öllum þáttum daglegs lífs þeirra, allt frá aðskilnaði fjölskyldna og takmörkunum á ferðafrelsi til synjunar á aðgangi að landi, vatni og náttúruauðlindum.“
Úr fréttatilkynnigu Amnesty International um álit Alþjóðadómstólsins á hernáminu. (lausleg þýðing)
Úrdráttur úr ráðgefandi áliti Alþjóðadómstólsins varðandi Ísrael og hernám þeirra í Palestínu
A. Lagalegar afleiðingar fyrir Ísrael
- Hvað varðar niðurstöðu dómstólsins um að áframhaldandi viðvera Ísraels á hernumdu palestínsku svæðunum sé ólögleg, telur dómstóllinn að slík viðvera sé ólögmæt athöfn gagnvart alþjóðlegri ábyrgð þess. Þetta er ólögmæt athöfn af viðvarandi eðli sem hefur verið framkölluð vegna brota Ísraels, með stefnu sinni og starfsháttum, gagnvart banni við yfirtöku landsvæða með valdi og sjálfsákvörðunarrétti palestínsku þjóðarinnar. Þar af leiðandi ber Ísrael skylda til að binda enda á viðveru sína á hernumdu palestínsku svæðunum eins fljótt og auðið er. …..
- Dómstóllinn bendir enn fremur á að með tilliti til stefnu og starfshátta Ísraels sem vísað er til í lið (a) og reyndust ólöglegar, ber Ísrael skylda til að binda enda á þessar ólöglegu athafnir. Í þessu sambandi verður Ísrael að hætta tafarlaust allri nýrri landnemabyggðarstarfsemi. Ísrael ber einnig skylda til að fella úr gildi öll lög og ráðstafanir sem skapa eða viðhalda ólöglegu ástandi, þar á meðal þær sem mismuna palestínsku þjóðinni á hernumdu palestínsku svæðunum, sem og allar ráðstafanir sem miða að því að breyta lýðfræðilegri samsetningu einhvers hluta svæðisins.
- Ísrael er einnig skylt að bæta öllum einstaklingum eða lögaðilum sem hlut eiga að máli fullar bætur fyrir tjón sem það hefur valdið af gagnvart alþjóðlegum ranglátum athöfnum þess (sjá Legal Consequences of the Construction of a Wall in the Occupied Palestine Territory, Advisory Opinion, I.C.J. Reports 2004 (I), bls. 198, mgr. 152). Dómstóllinn minnir á að meginreglan er sú að „bætur verða, eftir fremsta megni, að afmá allar afleiðingar ólögmætrar athafnar og endurreisa þá stöðu sem að öllum líkindum hefði verið til staðar ef sú athöfn hefði ekki verið framin“ (Factory at Chorzów, Merits, Judgment No. 13, 1928, P.C.I.J., Series A, No. 17, bls. 47). Bætur fela í sér endurgreiðslu, bætur og/eða skaðabætur.
- Endurgreiðsla felur í sér skyldu Ísraels til að skila landi og öðrum fasteignum, sem og öllum eignum sem hafa verið haldlagðar frá einstaklingum eða lögaðilum frá því að hernám landsins hófst árið 1967, og öllum menningarverðmætum og eignum sem teknar hafa verið frá Palestínumönnum og palestínskum stofnunum, þar á meðal skjalasöfnum og skjölum. Það krefst einnig þess að allir landnemar verði fluttir frá núverandi byggðum og að þeir hlutar múrsins sem Ísrael reisti og eru staðsettir á hernumdu palestínsku svæðunum verði tekinn í sundur, sem og að leyfa öllum Palestínumönnum sem hafa verið á vergangi á meðan hernámið stóð að snúa aftur til upprunalegra heimila sinna.
- Ef slík endurgreiðsla reynist efnislega ómöguleg, ber Ísrael skylda til að bæta, í samræmi við gildandi reglur alþjóðalaga, öllum einstaklingum eða lögaðilum, og íbúum, þar sem svo kann að vera, sem hafa orðið fyrir einhvers konar efnislegu tjóni vegna óréttmætra athafna Ísraels á tímum hernámsins.
- Dómstóllinn leggur áherslu á að skyldur sem leiða af alþjóðlega ranglátum athöfnum Ísraels leysir það ekki undan áframhaldandi skyldu þess að uppfylla alþjóðlegar skuldbindingar sem hegðun þess brýtur gegn. Nánar tiltekið er Ísrael enn bundið af skyldu sinni til að virða sjálfsákvörðunarrétt palestínsku þjóðarinnar og skyldur sínar samkvæmt alþjóðlegum mannúðarlögum og alþjóðlegum mannréttindalögum (sjá Legal Consequences of the Building of a Wall in the Occupied Palestine Territory, Advisory Opinion, I.C.J. Reports 2004 (I), bls. 197, mgr. 149).
Ofangreindur texti, í lauslegri þýðingu, er úrdáttur úr niðurstöðum Alþjóðadómstólsins.