Einhverjir gætu hafa tekið eftir því að við heyrum minna frá þjóðarmorðinu í Palestínu nú en við gerðum áður. Önnur málefni eru meira í brennideplinum, úr nógu er því miður að taka, en það er ekki helsta ástæðan fyrir færri fréttum um þetta mál. Ástæðurnar fyrir því eru ógnvekjandi, sérstaklega fyrir Palestínu, en einnig sem vísir um hvað er að gerast með fréttaflutning á heimsvísu.
Morð
Fyrsta ástæðan fyrir því að færri fréttir koma nú frá Palestínu en áður er einfaldlega sú að þeir sem hafa verið að flytja þessar fréttir, eru ekki lengur á lífi. Ísraelsher myrti 56 blaðamenn í Palestínu árið 2025. Árið 2024 myrti herinn 84 blaðamenn í Palestínu, sem eru 2/3 allra blaðamanna sem voru myrtir á heimsvísu það ár. Auk blaðamanna hafa hermenn Ísraels tekið af lífi fjölda fólks sem hefur reynt að senda fréttir, myndskeið og aðrar upplýsingar í gegnum samfélagsmiðla, og hafa þeir fengið liðsinni sérfræðinga í upplýsingatækni til að hafa uppi á þeim. Til að torvelda almenningi að segja fréttir eyðilagði IDF allar leiðslur fyrir internet og síma frá Gaza. Að koma upplýsingum frá þessum svæðum er nú tæknilega erfitt.
Enn meiri upplýsingastjórnun
En Ísrael lét þetta alls ekki nægja. Síonistar í Ísrael, Bandaríkjunum og víðar hafa skorið upp herör gegn „falsfréttum og upplýsingaóreiðu“, eins og þeirri að her þeirra sé að murka lífið úr fólki. Í desembermánuði 2023 lýsti ísraelski herinn því yfir að efst á forgangslista hjá honum, jafnvel hærra en það að skapa sína stór-Ísrael, væri að ná stjórn yfir upplýsingaflæðinu (sjá grein úr the Jerusalem Post). Talsmenn hersins sögðu að fals-upplýsingar (misinformation) væru klesstar um allt alnetið, og þetta þyrfti að stoppa. Helstu skotmörk þessarar herferðar Ísraels gegn falsupplýsingum væru samfélagsmiðlar á borð við Twitter, TikTok, Facebook, Instagram og LinkedIn. Þeir settu því á fót mikla internet-hersveit til þess að stjórna upplýsingaflæðinu í slíkum miðlum. Fjöldi stórra ráðstefna hafa verið haldnar víðsvegar um heiminn af lobbýistastofnunum um heim allan þar sem áhersla er lögð á að stjórna því upplýsingaflæði sem berst að augum okkar.
TikTok og ChatGPT
Sú vinna að stjórna upplýsingaflæðinu um samfélagsmiðla er komin vel af stað. Um miðbik september í fyrra keypti fjárfestingarsjóður þar sem ráðandi hluthafi var fyrirtækið Oracle bandarísku útgáfuna af TikTok, en aðrir í sjóðnum eru m.a. Silver Lake og Andressen Horowitz. Oracle er undir stjórn auðkýfingsins Larry Ellison, sem jafnframt er harður síonisti sem starfar náið með Ísrael. Hann er meðal ríkustu manna heims; náði fyrsta sætinu í stutta stund í fyrra, og er náinn vinur forstætisráðherrans, Benjamin Netanyahu. Meðal samtaka sem hann stendur á bakvið eru „Vinir Ísraelshers“ (Friends of the IDF – FIDF).
Ellison hefur komið víða við í heimi fjölmiðlanna, en eitt félaga hans, „Skydance“ keypti nýlega Paramount, móðurfyrirtæki fjölmiðla á borð við CBS, og stefnir á að eignast ráðandi hlut í Warner Bros, sem er móðurfyrirtæki fjölmiðla á borð við HBO Max og CNN.
ChatGPT og önnur gervigreind
Síðasta haust réð ísraelska ríkisstjórnin nýtt fyrirtæki, Clock Tower X, til þess að búa til margmiðlunarefni sem var sérstaklega beint að Z-kynslóðinni svokölluðu og til að forrita gervigreindarforrit á borð við ChatGPT til þess að gefa svör sem voru vinsamlegri Ísrael. Þetta hefur gengið vel, enda er móðurfyrirtæki ChatGPT, OpenAI, undir stjórn Sam Altmans, sem er mikill vinur ísraelskra stjórnvalda.
Með gríðarstórum fjárframlögum frá bandarískum fjárfestum, er nú unnið að nýrri gervigreindartækni, Safe Superintelligence (SSI) sem verður í samkeppni við OpenAI. Aðalsprauta þessa nýja fyrirtækis er Ísraelsmaðurinn Ilya Sutskever.
Algrímar þessara og fleiri gervigreindarforrita munu tryggja að þau svör sem við fáum verða vinveitt Ísrael og öðrum hagsmunum sem tengjast þessum fyrirtækjum.
Wikipedia
Ísrael hefur lengi lagt áherslu á að hafa áhrif á innihald Wikipedia. Strax árið 2008 setti sjálfseignastofnunin „Committee for Accuracy in Middle East Reporting and Analysis“ (CAMERA) af stað sérstaka „hersveit“ af Wikipedia notendum til þess að skrifa greinar og innslög sem voru hliðholl hagsmunum Ísraels, og vinna að því að afmá eða kæfa raddir sem voru Ísrael í óhag, m.a. frásögnum Palestínumanna. Þessi stofnun, CAMERA, er fjársterk og í henni eru um 65 þúsund meðlimir. Þeir geta því haft fjölda fólks á launum við að dæla inn efni í Wikipedia. Nýlega kom í ljós að samtökin starfa einnig við að grannskoða og hafa áhrif á kennsluefni í bandarískum háskólum. Þar hafa þeir meðal annars notað þær aðferðir að áreita starfsfólk og kennara sem kenna efni sem þeim er ekki að skapi.
Microsoft
Rannsóknarblaðamenn hjá the Guardian og Drop Site News komust á snoðir um skjöl sem sýna að samstarf Microsoft við Ísrael er miklum mun meira en áður hefur verið talið. Þannig hefur komið í ljós að Microsoft og Varnarmálaráðuneyti Ísraels hafa gert risasamninga um ský- og gervigreindarþjónustu. Stór kippur kom á þetta samstarf þegar Ísrael hóf nýjustu herferð sína í Ísrael í lok ársins 2023.
Google og YouTube
Síðasta júní skrifuðu forsvararmenn Google og Youtube stóran samning við Forsætisráðuneyti Ísraels um að setja á laggirnar stóra auglýsingaherferð til að vinna gegn því sem Ísraelsmenn kalla „miskunnarlausa áróðursherferð Hamas og stuðningsmanna þess“. Á sama tíma voru svipaðir samningar gerðir við X, Outbrain/Teed, og Meta.
Pegasus og annar njósnahugbúnaður
Ísraelska vopna og njósnafyrirtækið NSO-groups settu af stað fyrstu kynslóð af njósnaforriti sínu, Pegasus, í gang árið 2011. Talsmenn fyrirtækis sögðu hugbúnaðinn vera hannaðan til að berjast gegn „hryðjuverkum“ og „glæpum“, en hefur aldrei skilgreint þau hugtök mjög nákvæmlega, enda hefur ítrekað komist upp um að njósnað sé um fólk sem hefur hvorki sakaskrá né hefur verið ásakað um hryðjuverk af neinu tagi. Upplýsingar sem láku til fjölmiðla árið 2021 sýndu að forritið hefði verið notað af ýmsum ríkisstjórnum og stórfyrirtækjum til þess að njósna um fjölda mannréttindafrömuða, blaðamanna og lögfræðinga um allan heim (sjá grein á the Guardian).
Í grunninn er Pegasus svokallað „malware“ sem sýkir síma og önnur samskiptatæki. Þannig var umtalað hneykslismál þegar í ljós kom að fyrirtækið hafði sérstaklega lagt natni við að brjótast inn í Iphone síma strax árið 2016. Android símar fylgdu í kjölfarið. Hugbúnaðurinn sem um ræðir er mjög dýr, en þess virði, því nærri ómögulegt er fyrir venjulegan notenda að vita hvort tæki hans sé sýkt og fylgst sé með öllu sem hann aðhefst. Til þess þarf mikla tækniþekkingu og rannsóknarvinnu. Mexíkóska hugbúnaðar-réttindafélagið R3D náði þannig að ljóstra upp um að símar og tölvur blaðamanna og mannréttindafrömuða í landinu hefðu verið sýktar af forritinu um árabil að beiðni yfirvalda.
Ísraelsmenn hafa meira af slíkum hugbúnaði á sínum snærum. Meðal þeirra eru:
- CANDIRU: Ræðst sérstaklega á notendur Google Chrome, Microsoft Winows og Facebook Messenger til að stela gögnum. Fyrirtækið nýtir sér öryggisveikleika og forrit þeirra stjórna hvert netráf þeirra leiðir. Nafnið kemur frá ferskvatnsfiski sem er frægur fyrir að geta synt um þvagrásir fólks.
- Paragon Solutions: Markaðssett sem „stafrænt öryggisforrit“ og segist starfa á „löglegri“ hátt en önnur fyrirtæki í sama geira. Þeir hafa selt þjónustu sína til alríkislögreglu Bandaríkjanna og annarra ríkja til að njósna um sakborninga.
- Quadream: Keppinautur við Pegasus sem lagði sérstaka áherslu á að njósna um notendur Apple, og seldu tækni sína út fyrir landsteinana, m.a. til Sádí Arabíu.
- Intellexa (alliance): Njósnahugbúnaður þar sem flaggskipið Predator er fremst í flokki. Þeir hafa áhrif á flæði í innri netum félaga og stofnana. Amnesty International birti nýlega niðurstöður rannsóknar á fyrirtækinu þar sem í ljós kom að forrit þeirra voru notuð til að njósna um og hafa upp á mannréttindasinnum og blaðamönnum sem voru óþægir.
Ósýnilegt stríð
Hér hefur aðeins verið litið á yfirborðið. Upplýsingarhernaður sem tengist Ísrael er miklum mun meira umsvifamikill en hér er greint frá. Leyniþjónusta landsins er fræg fyrir að hafa á sínum snærum blaðamenn um allan heim, fjöldinn allur af fjársterkum stofnunum sem berjast fyrir málefnum Ísraels vinna dag og nótt við að móta frásagnir.
Vinir Ísraels eru fremri öllum öðrum í upplýsingastríðinu sem ríkir um nokkur stærstu málefni samtímans. Það hvaða upplýsingar berast blaðamönnum okkar, stjórnmálamönnum og almennum notendum, ræðst að mjög stóru leyti af því hver niðurstaða þessa stríðs er. Þegar upplýsingar eru grafnar niður, og öðrum hampað þarf sérstakt átak til að finna aðrar hliðar málsins en þær sem þessir internethermenn vilja að við fáum. Það er ekkert sérstaklega líklegt að fólk noti orku í slíkt. Þetta þýðir að við vitum einfaldlega það sem þessir hermenn vilja að við vitum. Það er það sem verður að „sjálfsögðum sannleik“ í upplýsingaheimi nútímans.
Birtist á vefsíðu Neista.