Ísraelska þingið, Knesset, er með lagafrumvarp í vinnslu frá því í nóvember á síðasta ári sem miðar að því að innleiða dauðarefsingu sérstaklega gegn Palestínumönnum á hernumdum svæðum Palestínu. Mannréttindastofnun Sameinuðu þjóðanna ásamt fjölmörgum mannréttindasamtökum hafa fordæmt þessa fyrirhuguðu lögleiðingu dauðarefsingar sem brýtur gegn fjölmörgum skyldum Ísraels gagnvart alþjóðalögum, m.a. 4. kafla Genfarsamninganna.
Mannréttindastjóri SÞ
Mannréttindastjóri Sameinuðu þjóðanna, Volker Türk, hvatti ísraelsk stjórnvöld þann 2. janúar 2026 til að hætta við áætlanir um að setja ný lög sem myndu leggja dauðarefsingar eingöngu á Palestínumenn við ákveðnar aðstæður, bæði á hernumdu palestínsku svæðunum og í Ísrael, og sagði að tillögurnar stangist á við alþjóðalög á nokkrum sviðum.
Fyrir ísraelska þinginu liggja fyrir röð að tillögum um að lækka þröskuldinn fyrir dauðarefsingu og vekja alvarlegar áhyggjur varðandi mismunun gegn Palestínumönnum og brot á réttindum þeirra til réttlátrar málsmeðferðar, sem og önnur brot á alþjóðlegum mannréttindalögum og alþjóðlegum mannúðarlögum.
Mannréttindastjóri SÞ sagði ennfremur:
„Þegar kemur að dauðarefsingu eru Sameinuðu þjóðirnar mjög skýrar og andmæla henni undir öllum kringumstæðum“
„Það er afar erfitt að samræma slíka refsingu við mannlega reisn og vekur óásættanlega hættu á að saklaust fólk verði tekið af lífi.“
„Slíkar tillögur eru í ósamræmi við skuldbindingar Ísraels samkvæmt alþjóðasamningi um borgaraleg og stjórnmálaleg réttindi,“
„Sérstök innleiðing skyldubundinna dauðarefsinga, gefur dómstólum ekkert svigrúm og brýtur gegn réttinum til lífs.“
„Tillagan vekur einnig upp aðrar áhyggjur varðandi mannréttindi, þar á meðal á þeirri forsendu að hún sé mismunun þar sem hún muni eingöngu eiga við um Palestínumenn.“
Dauðarefsingar sem hluti af útrýmingarstefnu ísraelska ríkisins gagnvart Palestínumönnum
Samkvæmt Volker Türk bendir orðalag slíkra laga, ásamt yfirlýsingum frá ísraelskum stjórnmálamönnum, til þess að þetta eigi aðeins við um Palestínumenn, sem eru oft sakfelldir eftir óréttlát réttarhöld.
Breytingatillögurnar myndu breyta herlögum sem gilda á hernumda Vesturbakkanum og krefjast þess að herdómstólar leggi á lögbundna dauðarefsingu fyrir alla sakfellingu fyrir vísvitandi manndráp á hernumdu svæði Vesturbakkans.
Að auki myndi löggjöfin breyta ísraelskum refsilögum og innleiða dauðarefsingu fyrir vísvitandi manndráp á Ísraelum í hryðjuverkum. Slík löggjöf myndi einnig hafa þau áhrif að dauðarefsing yrði beitt afturvirkt á þá sem dæmdir eru fyrir manndráp tengd hræðilegum árásum 7. október 2023, sem brýtur gegn reglunni um lögmæti sem er skilgreind í alþjóðalögum.
Þar að auki fela fyrirhugaðar breytingar á notkun dauðarefsingar í sér ákvæði um „hryðjuverk, kynþáttafordóma eða fjandskap gegn almenningi“, sem eru skilgreind óljóst og of víðtækt.
Tillögurnar brjóta einnig gegn alþjóðlegum mannúðarlögum sem varða refsiaðgerðir og dauðarefsingu gegn íbúum hernuminna svæða, bætti mannréttindastjórinn við. Hann minnti á að það að neita öllum Palestínumönnum frá Vesturbakkanum og Gaza um réttlát réttarhöld sem kveðið er á um í fjórða Genfarsáttmálanum jafngildir stríðsglæp.
Ísraelskir þingmenn þrýsta á lagabreytingar um dauðarefsingu Palestínumanna
Samkvæmt ísraelskum fjölmiðlum er þing Ísraels að leggja fram afar umdeilt frumvarp sem heimilar aftökur palestínskra fanga með hengingu. Þetta stangast á við fyrri opinberar fullyrðingar um að banvæn sprauta yrði notuð.
Ísraelski fjölmiðilinn Haaretz greindi frá því að í frumvarpinu komi skýrt fram að aftökur yrðu framkvæmdar með hengingu, af sérstaklega skipuðum fangavörð.
Samkvæmt lagatillögunni myndi fangelsismálastjóri Ísraels skipa böðulinn, og ferlið yrði undir eftirliti fangavarðar, fulltrúa dómstóls og fjölskyldumeðlims fangans. Aftökur gætu haldið áfram jafnvel þótt einhverjir umsjónarmenn séu fjarverandi, til að forðast tafir, segir í frumvarpinu.
Löggjöfin mun veita embættismönnum sem að málinu koma fulla friðhelgi gagnvart hugsanlegum lögsóknum og banna allar mildanir, áfrýjanir eða ógildingar þegar dauðadómur hefur verið kveðinn upp.
Lagafrumvörp um dauðarefsingu uppfull af kynþáttafordómum
Fangar sem dæmdir eru til dauða yrðu haldnir í algjörri einangrun, heimsóknir takmarkaðar við starfsfólk með heimild, og aftökur yrðu framkvæmdar innan 90 daga frá endanlegum úrskurði.
Aðferð hengingar sem greint hefur verið frá stangast beint á við yfirlýsingu sem Knesset birti á samfélagsmiðlum í nóvember síðastliðnum, þar sem fram kom að aftökur yrðu framkvæmdar með banvænni sprautu.
Í lagafrumvarpinu er kveðið á um að dauðarefsing verði skylda fyrir alla sem drepa Gyðing „eingöngu vegna þess að viðkomandi er Gyðingur“, þar á meðal þá sem eru sakaðir um að hafa skipulagt eða auðveldað slíkar athafnir.
Samkvæmt ísraelsku ríkisútvarpinu samþykkti Knesset frumvarpið í fyrstu umræðu í nóvember með 39 atkvæðum gegn 16.
Mannréttindasamtök segja að Ísrael hafi aukið verulega ofbeldi gegn palestínskum föngum frá upphafi Gaza-stríðsins og vísað til pyntinga, hungursneyðar, kynferðislegs ofbeldis og synjunar á læknisaðstoð.
Hernaðarsókn Ísraels á Gaza frá október 2023 hefur kostað yfir 71.000 manns lífið, aðallega konur og börn, og sært yfir 170.000 aðra, samkvæmt palestínskum heilbrigðisyfirvöldum.
Undirbúningur þegar komin í gang að framkvæma dauðarefsingar
Fangelsisþjónustan í Ísrael hefur þegar undirbúið sig fyrir að drepa Palestínumenn með hengingu á meðan hún bíður eftir að ísraelsk stjórnvöld samþykki röð nýrra lagafrumvarpa sem myndu í raun koma á dauðarefsingu eingöngu fyrir Palestínumenn, þar á meðal Palestínumenn með ísraelskt ríkisfang.
Ísrael rænir, fangelsar og sakfellir Palestínumenn samkvæmt allt öðrum lögum en gyðinga í Ísrael. Meðan þeir eru í haldi pyntar Ísrael Palestínumenn til játninga og neitar þeim um sanngjörn réttarhöld. Nú vilja ísraelsk stjórnvöld beita dauðarefsingu fyrir þá glæpi sem þau sakfella aðeins Palestínumenn fyrir. Það er aðskilnaðarstefna.
Mannréttindasamtök eins og Amnesty International hvetja ísraelsk stjórnvöld til að hætta við þessi kynþáttafordómafullu lagafrumvörp.
Ofangreindur texti byggir á úrdrætti í lauslegri þýðingu á eftirfarandi heimildum.
Heimildir:
- Israel: Türk says draft proposals on death penalty for Palestinians must be dropped.
- Israeli lawmakers push bill to allow execution of Palestinian prisoners by hanging.
- Israeli prisons ‘begin preparations to apply death penalty’ for Palestinians.
- Knesset must drop discriminatory death penalty bills that would further entrench Israel’s system of apartheid.