Ég ætla að segja frá mannúðarstarfi fyrir fólk á Gasa í þágu friðar því fátt þjónar friði betur en kynni fólks.
Fyrir rúmu ári samþykkti ég vinarbeiðni frá ungri móður á Gasa eftir að ég hringdi í Kristínu S. Bjarnadóttur og leitaði ráða, því mig langaði til að hjálpa. Kristín hafði verið kosin manneskja ársins á vefmiðli norðanlands fyrir hjálp við nauðstatt fólk á Gasa. Ég fékk ómæld ráð og samþykkti strax vinarbeiðnina frá móðurinni sem átti 3 dætur og eiginmann sem er innlyksa erlendis. Stuttu síðar tók ég upp samræður við aðra unga konu, kennara af hugsjón.
Brátt þróaðist einlæg vinátta, spjall í skilaboðum, og myndbandssímtöl öðru hvoru. Þær spurðu hvort þær mættu kalla mig pabba og ég leyfði það fúslega. Ég reyndi að styðja þær, deildi póstum og skrifaði á Facebook og leitaði eftir stuðningi fleira fólks.
Vináttan fólst í að gefa sér tíma, til að hlusta, læra, skilja og virða trú þeirra, menningu og aðstæður. Einlægt trúnaðartraust myndaðist. Þær hafa kennt mér margt, spurt mig ráða og saman höfum við glímt við lífsgátuna. Önnur er menntuð í arbískum fræðum og islam og hefur frætt mig um trú sína og Kóraninn. „Ég græt og bið á bænateppinu mínu“ segir hún. Trú þeirra er djúp, veitir æðruleysi og heldur fólki á lífi.
Þær og þeirra nánustu hafa verið hætt komin í skothríð og sprengjuregni og áður höfðu þær misst fjölda vina og ættingja. Ég hef leitað ráða fyrir þær í veikindum, reynt að hughreysta þær með sprengjudyn allt í kring og ég hef gantast við börnin í myndsímtölum. En dætrunum fjölgaði og ég á nú samskipti við hóp fólks á Gasa, karla og konur, mest yngra fólk. Nokkur kalla mig föður, önnur bróður og vin. Ég reyni að liðsinna, leita eftir fjárstuðningi, hughreysta og spjalla. Hlý orð og umhyggja gera kraftaverk, slá á örvæntingu svo mæðrum verði svefnsamt. Þær eiga langveik börn, tvær eiga við erfið veikindi að stríða og mörg sjá fyrir veikum foreldrum. Ein missti systur sem varð fyrir sprengjubroti rétt fyrir þetta svokallaða vopnahlé sem hófst í október.
Framan af var fólk á stöðugum flótta, undan árásum úr lofti og af landi. Undanfarið hefur dregið úr flóttanum, fyrstu dætur mínar höfðu oft flúið þegar ég kynntist þeim en þrisvar hvor síðasta ár. Þau sem búa í húsnæði, oft handónýtu, þurfa að borga háa leigu, jafnvel fyrir að fá að hafa tjald uppi á þaki. Matur, eldsneyti, tjöld, vetrarföt og teppi, lyf og læknishjálp eru mestu áhyggjuefnin. Foreldrar draga við sig mat svo börnin svelti síður, og næringar- og bætiefnaskortur herjar á, blóðleysi, endalaus þreyta, svefnleysi, veikindi.
Og endalaus bið. Ekki eftir Godot í vestrænum tilvistartómleika, heldur bara eftir að eitthvað breytist, að ástandið batni aðeins, hreyfing komist á eftir sársaukafulla kyrrstöðu. Endalaus bið sem kallar á átakanlegar spurningar fólks sem hefur misst allt og er í sárri neyð. „Hvers eigum við að gjalda. Af hverju við? Hvenær endar þetta? Af hverju horfir heimurinn þegjandi á? Eigum við einhverja framtíð?“ Þá er fátt um svör hjá gömlum föður, aðeins veik viðleitni til að eygja einhverjar leiðir til að lina sálarangistina. Stundum eru samtölin rofin af árásum og morðum í næsta nágrenni. Að morgni fyrir rúmri viku fékk ég senda hljóðupptöku með orðunum: „Pabbi það er hræðilegur sprengjugnýr“. Og nokkrum mínútum síðar önnur skilaboð, „Fólk var drepið í tjaldi 300 metrum frá okkur“. Og litlu síðar, „það var sjúkraflutningamaður drepinn þegar hann var að hjálpa þeim særðu.“
Biðin er óbærileg. Í gær sagði mér nítján ára lífsglöð stúlka: „Líf mitt er sársaukafull blanda. Metnaður og atgervi þurfa að dafna mitt í herkví, daglegum hömlum, rafmagnsleysi og stöðugum kvíða. Þó held ég í vonina og leita að framtíð sem fellur að draumum mínum“.
„Lífi okkar og draumum hefur verið stolið“ segir önnur, „ég er eins og stórt hús fullt af endalausri sorg“. En miðað við allt sem þau fóru í gegnum á síðasta ári segir hún að lífið sé þó aðeins betra. En svo bætir hún við, „eyðileggingin allt í kring, angistin yfir öllu sem við áttum og misstum, étur mann innanfrá“. Unga fólkið dreymir um að læra læknisfræði, á svæði þar sem heilbrigðiskerfi er hrunið og bækluð börn og sjúklingar hvar sem litið er.
Ástandið er enn skelfilegt, alþjóðlegu hjálparstarfi er ekki hleypt inn og niðurdrepandi lífsbrátta heldur áfram. Og hvað getum við þá gert til að hjálpa? Við getum gefið peninga í safnanir, fyrir leigu, mat, lyfjum, læknishjálp og fatnaði. Það má gefa í stakar safnanir á Facebook eða í Vonarbrú, samtökin sem Kristín S. Bjarnadóttir stofnaði með góðu fólki, aðallega konum. Við getum líka vingast við fólk á Facebook, kynnst því og reynt að skilja og finna huggunarorð og vonarglætu. Slík kynni eru sársaukafull en þau dýpka skilning okkar.
Stórar hjálpastofnanir eru mikilvægar en okkar liðsinni er önnur vídd. Í henni felst samband okkar við heiminn og okkur sjálf. Að nálgast hann með opin augu, horfast í augu við kaldan og miskunnarlausan veruleika af kærleika og hjartahlýju. Gríski spekingurinn Empedókles sagði að gegn ásókn hatursins héldi ástin höfuðskepnunum saman, lofti, láði, legi og eldi. Skáldið Stephan G. Stephansson orti magnað kvæði um orð Krists á krossinum, „Guð minn, Guð minn, hví hefur þú yfirgefið mig?“. Örvænting orðanna spratt af þessu, segir skáldið:
Að geta ei friðað bræðra böl
varð beiskjan í hans dauðakvöl –
af slíkri ást og andans þrá
hvað afdrifin þau virtust smá!
Örvæntingin stafaði af því að umbótanna sá ekki stað, ekki frekar en áhrifa af skáldskap eða starfi bóndans sem „græddi upp kalinn mel“. En þau sjást með tímanum, með kærleika, samkennd, umhyggju og ekki síst umhirðu um atgervi, sem einmitt er spillt á Gasa.
Við lifum á tímum skeytingarleysis. Hvað kemur þetta okkur við, kann einhver að spyrja. En ég held að það að vera manneskja sé merkingarlaust nema í samhengi við aðrar manneskjur, sína nánustu og líka fólk sem maður ekki þekkir, samfélagið og heiminn. Í því felst umhyggja fyrir okkar minnstu bræðrum og systrum, nær og fjær. Við þurfum öll á umhyggju að halda, en þurfum líka að bera umhyggju, og þegar allt kemur til alls, fyrir heiminum öllum.
Við eigum öll eitthvað að gefa. Skilning, samkennd, hjartahlýju, þann kærleika sem heldur heiminum saman gegn sundrungu haturs. Við getum hjálpað til við að endurheimta drauma.
Kærleikur og samkennd milli ólíkustu menningarheima er vídd, inntak sem vantar í alla pólitíska hugsun. Hún er sýn, eða hugsjón, til að leggja upp með gagnvart heiminum, leið frá hinu smáa til hins stóra, hinu einstaka til hins almenna. Dóttir mín á Gasa sagði í gær að hún líti svo á að hver dagur sem líður hjá og hverfur, þurfi fæða af sér eitthvað gott og fallegt.
Kennitala: 420625-1700
Bankareikningur: 0565-26-06379
Birtist á Facebook síðu höfundar.