Sniðgönguhreyfingin (BDS) – Síða 5

Boycott, Divestment, Sanctions (BDS) er alþjóðleg hreyfing undir forystu Palestínumanna sem berst fyrir frelsi, réttlæti og jafnrétti. BDS stendur vörð um þá einföldu meginreglu að Palestínumenn hafi sömu réttindi og aðrir íbúar mannkynsins.

Ísrael hefur hernumið og nýlenduvætt palestínskt land, mismunar palestínskum ríkisborgurum Ísraels og neitar palestínskum flóttamönnum réttinum til að snúa aftur til sinna heimila. Innblásið af andstöðuhreyfingunni gegn aðskilnaðarstefnu í Suður-Afríku, þá kallar BDS eftir aðgerðum til að þrýsta á Ísrael að fara að alþjóðalögum.

BDS er nú öflug alþjóðleg hreyfing sem samanstendur af verkalýðsfélögum, fræðasamtökum, kirkjum og grasrótarhreyfingum um allan heim. Frá því að BDS var stofnað árið 2005 hefur það haft mikil áhrif og er í raun að ögra alþjóðlegum stuðningi við aðskilnaðarstefnu Ísraels og landnemastefnu.

Áframhaldandi óréttlæti

Frá árinu 1948 hefur Ísrael neitað Palestínumönnum um grundvallarréttindi þeirra og neitað að fara að alþjóðalögum.

Ísrael viðheldur landránsstefnu, aðskilnaðarstefnu og nýlendukúgun á palestínsku þjóðinni. Þetta er eingöngu mögulegt vegna alþjóðlegs stuðnings. Ríkisstjórnir vanrækja að draga Ísrael til ábyrgðar, á meðan fyrirtæki og stofnanir um allan heim hjálpa Ísrael að kúga Palestínumenn.

Vegna þess að valdhafar neita að grípa til aðgerða til að stöðva þetta óréttlæti hefur palestínskt borgaralegt samfélag kallað eftir samstöðu borgara heimsins með baráttu Palestínumanna fyrir frelsi, réttlæti og jafnrétti.

BDS Ísland var stofnað árið 2014.

BDS er inngildandi, and-rasísk mannréttindahreyfing sem hafnar öllum birtingarmyndum mismununar, þeirra á meðal íslamófóbíu og gyðingahatri.

Grein um íslensku sniðgönguhreyfinguna.

Hvað eru sniðgöngur, fjárlosun og þvinganir- og refsiaðgerðir?

Sniðganga (e. boycott)	Sniðganga er friðsamleg aðferð sem miðar að því að tjá siðferðislega og pólitíska vanþóknun á viðvarandi aðgerðum einstaklinga, stofnana og ríkja sem skaða aðra. Sniðganga felur í sér að draga til baka stuðning, siðferðislegan og/eða efnislegan, við þær persónur og stofnanir sem skaða aðra, svo lengi sem viðkomandi reynir að viðhalda núverandi ástandi. Þessi aðferð er yfirleitt notuð þegar aðrar leiðir hafa verið fullreyndar og því er sniðganga ekki algengt pólitískt verkfæri.
Fjárlosun (e. divestment)	Hvatningin um fjárlosun felur í sér áskorun til fyrirtækja, fjárfestingarsjóða og annarra aðila sem hafa fjárfest í Ísrael, í ísraelskum og/eða alþjóðlegum fyrirtækjum og/eða fjárfestingasjóðum sem styðja við og hagnast á stríðsglæpum Ísraelsríkis að draga fjárfestingar sínar til baka.
Þvinganir- og refsiaðgerðir (e. sanctions)	Þvingunar- og refsiaðgerðir eru grundvallaratriði í aðgerðum ríkis til þess að tjá vanþóknun sína á gjörðum annars ríkis. Hvers konar diplómatísk samstarf við ísraelsk stjórnvöld sendir þau skilaboð til Ísraelsríkis að nýlendustefna þeirra og þjóðernishreinsanir séu ásættanlegar. Að sama skapi er samvinna í alþjóðlegum viðskiptum við Ísrael fjárhagslegur stuðningur við landrán þeirra, hernám og stríðsglæpi.

Ákallið eftir sniðgöngu, fjárlosun, þvingunum- og refsiaðgerðum

Árið 2005 kölluðu palestínsk borgaraleg samfélagssamtök eftir sniðgöngum, fjárlosun, þvingunar- og refsiaðgerðum (BDS) sem ofbeldislausum þrýstingi á Ísrael.

BDS-hreyfingin var stofnuð af 170 palestínskum verkalýðsfélögum, flóttamannasamtökum, kvennasamtökum, fagfélögum, andpyrnuhópum og öðrum palestínskum borgaralegum samtökum.

Innblásið af suður-afrísku andstöðuhreyfingunni gegn aðskilnaðarstefnu hvetur palestínska BDS-hreyfingin til ofbeldislausra þrýsta á Ísrael þar til það fer að alþjóðalögum með því að uppfylla þrjár kröfur:

Að binda enda á hernám og nýlendustefnu allra arabískra landa og rífa niður aðskilnaðarmúrinn.
Viðurkenning á grundvallarréttindum arabísk-palestínskra borgara Ísraels til fulls jafnréttis.
Að virða, vernda og efla rétt palestínskra flóttamanna til að snúa aftur til heimkynna sinna og eigna eins og kveðið er á um í ályktun Sameinuðu þjóðanna 194.

BDS er alhliða, and-rasísk mannréttindahreyfing sem er á móti alls kyns mismunun, þar á meðal gyðingahatri og íslamófóbíu.

Alþjóðleg hreyfing

BDS-hreyfingin nýtur stuðnings verkalýðsfélaga, kirkna, frjálsra félagasamtaka og hreyfinga sem eru fulltrúar milljóna manna um allar heimsálfur. Það eru öflugar BDS-herferðir í samfélögum um allan heim og framsæknir gyðingahópar gegna mikilvægu hlutverki í hreyfingunni.

Opinberar persónur styðja BDS, þar á meðal hinn látni erkibiskup Desmond Tutu, Naomi Klein, Roger Waters, Angela Davis og Judith Butler.

Hvers vegna BDS?

BDS er áhrifaríkasta leiðin fyrir okkur til að sýna samstöðu með frelsun Palestínumanna í framkvæmd. Ísrael getur aðeins viðhaldið kúgunarstjórn sinni yfir palestínsku þjóðinni og komist hjá ábyrgð fyrir þjóðarmorð sín gegn 2,3 milljónum Palestínumanna á umsátri og hernumdu Gazaströndinni vegna alþjóðlegra þátttöku ríkja, fyrirtækja og stofnana.

BDS á rætur sínar að rekja til áratuga palestínskrar almennrar andspyrnu gegn breskri nýlendustefnu og síoniskri landnemastefnu. Það er innblásið af suður-afrísku andstöðuhreyfingunni gegn aðskilnaðarstefnu, þar sem alþjóðleg sniðganga og refsiaðgerðir gegndu lykilhlutverki í að lokum aðskilnaðarstefnunni féll.

Hægt er að læra meira um sögu BDS-hreyfingarinnar, samtökin sem mynda palestínsku BDS-þjóðarnefndina og fyrri og núverandi herferðir á vefsíðu BDS-hreyfingarinnar.

Hreyfing sameiginlegra aðgerða

Markmið BDS-heyfingarinnar er að velja nokkur verkefni á stefnumiðaðan hátt og beita nægilegum sameiginlegum þrýstingi til að vinna baráttu – sem þýðir að tiltekið fyrirtæki hætt viðskiptum við Ísrael, tiltekin stofnun losi sig úr samstarfi við samsek ísraelsk eða alþjóðleg fyrirtæki, eða tiltekin borg slíti sambandi sínu við ísraelsk stjórnvöld eða taki upp mannréttindastefnu varðandi innkaup og fjárfestingar.

Það er úr mörgum mismunandi BDS sniðgönguherferðum að velja og þú getur valið þau sem eru mest stefnumótandi og raunhæfust sem markmið í þínu eigin samhengi. Íhugaðu þessi dæmi:

Sveitarfélagssniðganga: Borgir hætti eða rifti samningum við HP eða Caterpillar.
Fræðasniðganga: Háskóli (eða deild) eða fræðafélag hætti samstarfi við ísraelskar háskólastofnanir.
Íþróttasniðganga: Lið neita að spila gegn opinberum ísraelskum liðum, eða Ísrael er bannað að taka þátt í Ólympíuleikunum eða Alþjóðaknattspyrnusambandinu (FIFA).
Neytendasniðganga: Matvöruverslun hættir að selja ísraelska ávexti og grænmeti.
Menningarsniðganga: Frægir listamenn aflýsi viðburðum í Ísrael, eða viðburði með ísraelskum „menningarsendiherra“ eða hafna styrkjum af Ísrael (eða and-palestínskum þrýstihópum).
Fjárfesting: Borg, háskóli, kirkja, verkalýðsfélag eða lífeyrissjóður dregur til baka fjárfestingar sínar í fyrirtækjum og bönkum sem eru samsekir í ísraelskri aðskilnaðarstefnu.

Þar sem BDS-hreyfingin heldur áfram að vaxa hratt velta margir aðgerðasinnar um allan heim, þar á meðal í Palestínu, oft fyrir sér hvaða stofnun eða fyrirtæki eigi að miða á áhrifaríkastan hátt og hvernig. Miðað við takmarkaða mannlega getu okkar viljum við vera stefnumótandi með þau verkefni sem við veljum. BDS-hreyfingin hleypir ekki af stokkunum sniðgönguherferð gegn öllum sniðgönguviðburðum, vörum eða stofnunum, því það myndi gera það ómögulegt að ná raunverulegum árangri.

Til að vera stefnumótandi veljum við vandlega verkefni okkar og hvernig við grípum inn í hvert tilfelli. Til að lesa um núverandi BDS-markmið og stefnumótandi herferðir, þar á meðal hvers vegna sum verkefni eru „þrýstings“-verkefni í stað alhliða sniðgöngumarkmiða, vinsamlegast skoðið þessa nýlegu færslu frá palestínsku BDS-þjóðarnefndinni (BNC).

Markviss versus ómarkviss sniðganga

Sérvaldar sniðgönguherferðir geta haft meiri áhrif.

Markmið BDS með sniðgöngum er að velja færri fyrirtæki/vörur til að hafa sem mestu áhrifin í baráttunni.

Sögulega séð hafa sumar stærstu og farsælustu BDS sniðgönguherferðirnar tekið ár af stefnumótun, skipulagningu og tengslamyndun til að framkvæma. Það er þess virði að vera nákvæmur, stefnumótandi og markviss í skipulagningu og framkvæmd. En á þessum fordæmalausu tímum þar sem þjóðarmorð eiga sér stað fyrir augum okkar, er engin ástæða að ætla að BDS sniðgönguherferð þurfi að taka ár. Það er meira áríðandi í því starfi sem við erum að vinna núna, og það er engin ástæða fyrir því að borgarstjórn eða verkalýðsleiðtogar geti ekki tekið ákvörðun um að binda enda á samsekt sína núna ef pólitískur vilji er fyrir hendi. Ef ekki núna, hvenær þá?

Sniðgönguhreyfing gegn Suður-afrísku aðskilnaðarstefnunni tók áratugi að skipuleggja til að afla sér víðtæks alþjóðlegs stuðnings í aðdraganda falls aðskilnaðarstefnunnar; og aðskilnaðarstefnan féll. Frelsi er óhjákvæmilegt. Nú er kominn tími til að grípa til aðgerða og taka þátt í hreyfingunni fyrir frelsi, réttlæti og jafnrétti í Palestínu.

Ofangreindur texti, í lauslegri þýðingu, er úrdráttur m.a. af vefsíðu Alþjóðlegu sniðgönguhreyfingarinnar (BDS) og einnig íslensku sniðgönguhreyfingunni.

Heimildir: