Kerfisbundin fangelsun Palestínumanna er hluti af nýlendukúgun síonista
Frá árinu 1967, þegar Ísrael hertók Austur-Jerúsalem, Gazaströndina og Vesturbakkann, hefur ríkið handtekið um eina milljón Palestínumanna, samkvæmt skýrslu Sameinuðu þjóðanna 2022.
Einn af hverjum fimm Palestínumönnum hafa verið handteknir og ákærðir samkvæmt 1.600 hertilskipunum sem stjórna öllum þáttum í lífi Palestínumanna sem búa undir ísraelsku hernámi. Þessi fangelsistíðni er tvöföld fyrir palestínska karla, þ.e. tveir af hverjum fimm körlum hafa verið handteknir.
Til samanburðar má nefna að í Bandaríkjunum, landinu sem er alræmt fyrir mestan fjölda fanga í heiminum, er einn af hverjum 200 fangelsaður. Fangelsistíðnin meðal svartra Bandaríkjamanna er meira en þrefalt hærri en heildartíðnin – en jafnvel þá er hún aðeins lítill hluti af líkunum meðal Palestínumanna á að þeir eyði tíma í fangelsi.
Palestínsku samtökin Addameer sem standa vörð um mannréttindi fanga hafa lýst ísraelska fangelsiskerfinu sem „flóknum skrímslalegum vélbúnaði í formi, laga, verklagsreglna og stefna … sem er hannað til að útrýma og drepa“.
Í dag eru 5.200 Palestínumenn sem nú sitja á bak við ísraelskar lás og slá, þar á meðal 33 konur og 170 börn. Ef þeir eru réttaðir eru palestínskir fangar ákærðir fyrir herdómstólum.
Hvers vegna eru þá svona margir fangar?
Tveimur mánuðum eftir að Ísrael hertók palestínsk og arabísk svæði í stríðinu árið 1967 gaf ríkisstjórnin út hertilskipun 101 sem í raun gerði borgaralega starfsemi refsiverða á grundvelli „fjandsamlegs áróðurs og banns við áreitni“.
Skipunin, sem enn er í gildi á hernumdu Vesturbakkanum, bannar þátttöku og skipulagningu mótmæla, prentun og dreifingu stjórnmálaefnis, að veifa fána og öðrum stjórnmálatáknum og alla starfsemi sem sýnir samúð með samtökum sem eru taldar ólöglegar samkvæmt hernaðarskipunum.
Þremur árum síðar gaf ísraelsk stjórnvöld út aðra hernaðarskipun (378). Hún stofnaði herdómstóla og bannaði í raun allar tegundir palestínskra andspyrnu gegn ísraelsku hernámi sem „hryðjuverk“.
Hundruð annarra hernaðarskipana hafa verið gefnar út og framfylgt síðan þá til að takmarka alla borgaralega og stjórnmálalega tjáningu Palestínumanna.
Hversu mörg ísraelsk fangelsi eru þar sem palestínskir fangar eru í haldi?
Það eru 19 fangelsi innan Ísraels og eitt innan hernumda Vesturbakkans sem hýsa palestínska fanga.
Samkvæmt fjórða Genfarsáttmálanum er það brot gegn alþjóðalögum að hernámsríki flytji hernumið fólk frá hernumdu svæði.
„Það er ólöglegt og grimmt og afleiðingarnar fyrir fangelsaðan einstakling og ástvini hans, sem oft eru sviptir þeim í marga mánuði og stundum í mörg ár, geta verið skelfilegar,“ hefur Amnesty International áður sagt.
Hvað er stjórnsýslu gæsluvarðhald?
Það eru 1.264 palestínskir stjórnsýslufangar, sem þýðir að þeim er haldið bak við lás og slá um óákveðinn tíma án þess að þurfa að sæta réttarhöldum eða ákærum. Þessi aðferð, sem eru leifar frá tímum breska umboðsins, getur verið framlengt um óákveðinn tíma á grundvelli „leynilegra sönnunargagna“, sem þýðir að handtekinn getur eytt mánuðum ef ekki árum saman í fangelsi án þess að vera ákærður.
Þó að Ísrael segi að aðferðin heimili yfirvöldum að halda grunuðum í haldi á meðan þeir halda áfram að safna sönnunargögnum, segja gagnrýnendur og mannréttindasamtök að kerfið sé víða misnotað og að réttlát málsmeðferð sé hafnað.
Hversu mörg palestínsk börn hafa verið handtekin af Ísrael?
Frá upphafi annarrar Intifada árið 2000 hafa yfir 12.000 palestínsk börn verið handtekin af ísraelskum hermönnum.
Að minnsta kosti 700 palestínsk börn undir 18 ára aldri frá hernumdu Vesturbakkanum eru ákærð ár hvert fyrir ísraelskum herdómstólum eftir að hafa verið handtekin, yfirheyrð og sett í varðhald af ísraelska hernum.
Addameer lýsir handtöku og fangelsun barna sem kerfisbundinni og hluta af sameiginlegri refsiherferð.
Algengasta ákæran er að kasta steinum, sem varðar hámarksrefsingu allt að 20 árum.
Börnin eru oft beitt líkamlegum og andlegum pyndingum, samkvæmt barnaverndarsamtökum. Þau eru yfirheyrð án nærveru foreldris eða lögmanns og gagnrýnendur hafa sakað Ísrael um að nýta sér handtöku þeirra til að gera þau að uppljóstrara og kúga fjölskyldur þeirra fjárhagslega með því að neyða þau til að greiða háar sektir.
Hvaða hertilskipanir Ísraels eru til staðar gegn palestínskum börnum?
Hertilskipun 1726 kveður á um að börn megi vera í fyrirbyggjandi gæsluvarðhaldi í 15 daga áður en ákæra er lögð fram og að herdómstóll geti framlengt gæsluvarðhaldstíma um 10 daga í hvert skipti, allt að 40 sinnum.
Hertilskipun 1745 kveður á um að yfirheyrslur barna skuli teknar upp með myndefni á tungumáli sem börn skilja, en undanskilur börn sem handtekin eru undir öryggisforsendum, sem vísar til allra palestínskra barna sem eru í haldi.
Samkvæmt hertilskipun 132 voru palestínsk börn 16 ára og eldri áður dæmd og dæmd af ísraelskum herdómstólum sem fullorðnir.
Þar að auki eru palestínsk börn áfram ákærð samkvæmt aldri sínum við uppkvaðningu dóms, í stað aldurs þeirra við meint brot, eins og alþjóðalög kveða á um.
Í ágúst 2016 breytti Ísrael lögum sínum sem kváðu á um að börn yngri en 14 ára gætu ekki verið ábyrg fyrir refsilegri ábyrgð. Þetta var gert eftir að ísraelsk yfirvöld biðu eftir að Ahmed Manasra, sem var 13 ára gamall þegar hann var handtekinn, yrði 14 ára áður en þau ákærðu hann fyrir tilraun til manndráps og dæmdu hann í 12 ára fangelsi – sem síðar var mildað í níu.
Hversu margir Palestínumenn eru í ísraelskum fangelsum og hvernig er komið fram við þá?
Á hernumdu palestínsku svæðunum hefur einn af hverjum fimm Palestínumönnum verið handtekinn og ákærður á einhverjum tímapunkti. Þetta hlutfall er tvöfalt hærra fyrir palestínska karla en fyrir konur – tveir af hverjum fimm körlum hafa verið handteknir og ákærðir.
Það eru 19 fangelsi í Ísrael og eitt innan hernumdu Vesturbakkans sem hýsa palestínska fanga. Ísrael hætti að leyfa sjálfstæðum mannúðarstofnunum að heimsækja ísraelsk fangelsi í október 2023, þannig að það er erfitt að vita fjölda og aðstæður fólks sem þar er haldið.
Frá og með þriðjudegi voru um 9.500 Palestínumenn frá Gaza og Vesturbakkanum í ísraelsku varðhaldi, samkvæmt áætlunum frá Addameer Prisoner Support and Human Rights Association, mannréttindasamtökum með aðsetur í borginni Ramallah á Vesturbakkanum sem styðja palestínska fanga. Samtökin vinna með mannréttindasamtökum og fjölskyldum fanga til að safna upplýsingum um aðstæður fangana.
Palestínskir fangar sem hafa verið látnir lausir hafa greint frá því að hafa verið barðir og niðurlægðir fyrir og eftir að stríðið á Gaza hófst 7. október.
Fangar sem látnir voru lausir í Gaza á mánudag hafa kvartað undan illri meðferð í ísraelskum fangelsum, samkvæmt frétt Reuters. Margir þeirra sem látnir voru lausir sögðust hafa verið barðir í haldi og ekki hafa fengið læknismeðferð.
Úrdráttur úr umfjöllun Al Jazeera um palestínska fanga í lauslegri þýðingu.
Heimildir:
- Why are so many Palestinian prisoners in Israeli jails? – Al Jazeera 8. október 2023
- Palestinian Prisoner’s Day: How many are still in Israeli detention? – Al Jazeera 17. apríl 2024